In de audiovisuele, digitale en filmsector werken mensen vaak projectmatig, onder hoge druk en in wisselende teams. Dat maakt de sector dynamisch en creatief, maar ook kwetsbaar. Machtshiërarchie op set, korte deadlines en tijdelijke samenwerkingen verhogen het risico op grensoverschrijdend gedrag.
Een helder en mensgericht meldingsbeleid is geen administratieve formaliteit. Het is een essentieel instrument om sociale veiligheid te waarborgen. Het helpt problemen vroegtijdig te signaleren, voorkomt escalatie en toont als werkgever dat welzijn een gedeelde verantwoordelijkheid is.
Wat is een meldingsbeleid (en wat niet)?
Een goed meldingsbeleid:
- creëert duidelijkheid en voorspelbaarheid
- vertrekt vanuit vertrouwelijkheid, onafhankelijkheid en keuzevrijheid
- maakt helder wie welke rol heeft (melder, vertrouwenspersoon, werkgever)
- voorkomt dat mensen “van het kastje naar de muur” worden gestuurd
Een meldingsbeleid is geen:
- automatische klachten- of sanctieprocedure
- verplichting om meldingen te escaleren
- instrument om controle uit te oefenen
- juridisch schild zonder menselijke invulling
De vertrouwenspersoon: sleutelrol in sociale veiligheid
De vertrouwenspersoon is een onafhankelijk en discreet aanspreekpunt voor werknemers, freelancers, tijdelijke medewerkers en stagiairs die te maken krijgen met psychosociale risico’s zoals: pesten of uitsluiting, discriminatie, (seksuele) intimidatie, agressie of geweld, machtsmisbruik op set, in redacties of productieteams
De vertrouwenspersoon is geen controleur of doorgeefluik, wel is het hun rol om mensen te ondersteunen opdat ze zelf bewuste keuzes maken.
Kernprincipes van een sterk meldingsbeleid
1. Laagdrempelig en toegankelijk
- De vertrouwenspersoon is zichtbaar en makkelijk aanspreekbaar
- Ook zelfstandigen en tijdelijke medewerkers weten waar ze terechtkunnen
- Een gesprek kan informeel en verkennend zijn, zonder onmiddellijke gevolgen
Dit is cruciaal in een sector waar mensen vrezen opdrachten of toekomstige jobs te verliezen.
2. Vertrouwelijkheid en beroepsgeheim
- Alles wat gedeeld wordt, blijft vertrouwelijk
- Informatie wordt alleen gedeeld met toestemming van de melder
- Uitzonderingen gelden enkel bij wettelijke verplichtingen (bv. ernstig collectief gevaar)
- De vertrouwenspersoon communiceert deze grenzen transparant vooraf
3. Onafhankelijkheid en neutraliteit
- De vertrouwenspersoon staat los van hiërarchie en productie belangen
- Neemt geen standpunt in en velt geen oordeel
- Creëert ruimte voor reflectie en afweging
4. Regie bij de melder
De melder kiest zelf:
- om niets te ondernemen
- een informeel gesprek te voeren
- een formeel traject op te starten
Belangrijk om te weten! De vertrouwenspersoon begeleidt, maar beslist niet in de plaats van de melder.
Praktisch stappenplan voor werkgevers
Stap 1 – Leg het meldingsbeleid helder vast
- Beschrijf wat ongewenst gedrag is
- Licht de rol van de vertrouwenspersoon duidelijk toe
- Maak onderscheid tussen informele en formele stappen
- Gebruik begrijpelijke, toegankelijke taal
Stap 2 – Zorg voor een correcte aanstelling
- Werkgevers met meer dan 10 werknemers zijn wettelijk verplicht een vertrouwenspersoon aan te stellen
- Dit gebeurt in overleg met het CPBW of de ondernemingsraad
- De rol is verankerd in de Belgische welzijnswetgeving
Stap 3 – Communiceer actief en herhaaldelijk
- Neem het meldingsbeleid op in onboarding
- Herhaal informatie bij de start van producties
- Zorg dat ook freelancers en tijdelijke medewerkers bereikt worden
Stap 4 – Investeer in opleiding en ondersteuning
- Voorzie opleiding voor vertrouwenspersonen
- Sensibiliseer leidinggevenden en verantwoordelijken voor de crew
- Maak welzijn en sociale veiligheid bespreekbaar
Stap 5 – Evalueer en stuur bij
- Evalueer het beleid regelmatig
- Verzamel anonieme signalen en feedback
- Pas het beleid aan aan veranderende werkvormen
Wat een vertrouwenspersoon niet doet
Een vertrouwenspersoon:
- geeft geen juridisch, medisch of therapeutisch advies buiten de eigen expertise
- neemt het conflict niet “over”
- minimaliseert of bagatelliseert ervaringen
- doorbreekt geen vertrouwelijkheid zonder wettelijke reden
Waarom loont het installeren van een meldingsbeleid voor werkgevers
Een sterk meldingsbeleid:
- verlaagt de drempel om problemen tijdig te melden
- voorkomt escalatie, uitval en reputatieschade
- versterkt vertrouwen binnen teams
- draagt bij aan duurzame loopbanen en professionele producties
Sociale veiligheid is een voorwaarde voor duurzame creativiteit.