Toolkit genderbewuste communicatie
Genderbewust communiceren gaat daarbij verder dan enkel woordkeuze. Het gaat ook over hoe je mensen afbeeldt, welke verhalen je vertelt en welke normen of verwachtingen onbewust mee in je communicatie sluipen.
Waarom genderbewuste communicatie belangrijk is?
Communicatie weerspiegelt de waarden van een organisatie. Door bewust om te gaan met taal en beeldgebruik toon je dat je respect hebt voor diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid.
Bovendien helpt inclusieve communicatie om:
- een breder publiek te bereiken
- drempels te verlagen
- stereotypen te doorbreken
- mensen zich meer aangesproken te laten voelen
Genderbewuste communicatie is daarbij geen los initiatief, maar maakt deel uit van een bredere visie op inclusie.
Wat betekenen gender, sekse en genderidentiteit?
De termen gender, sekse en genderidentiteit worden vaak door elkaar gebruikt, maar betekenen niet hetzelfde.
Gender
Gender verwijst naar maatschappelijke verwachtingen en ideeën over mannelijkheid en vrouwelijkheid. Het gaat over welke eigenschappen, rollen of gedragingen in een samenleving vaak als “mannelijk” of “vrouwelijk” worden beschouwd.
Sekse
Sekse verwijst naar biologische kenmerken, zoals chromosomen, hormonen en lichamelijke eigenschappen.
Genderidentiteit
Genderidentiteit gaat over iemands innerlijke en individuele ervaring van gender. Niet iedereen identificeert zich uitsluitend als man of vrouwe.
Genderexpressie
Genderexpressie verwijst naar de manier waarop iemand hun gender tot uiting brengt naar de buitenwereld. Door bv kleding, make-up, haar, manier van spreken, manier van handelen...
Gebruik genderinclusieve taal
Veel woorden zijn gegenderd of vertrekken vanuit een binaire man-vrouwindeling. Daardoor kan het soms uitdagend zijn om mensen genderinclusief aan te spreken.
Sommige organisaties kiezen ervoor om vrouwelijke en mannelijke termen samen te voegen, zoals:
- “medewerker·s”
- “stagiair.e.s”
- “collega’s”
Dat kan een oplossing bieden, maar te veel leestekens of samengestelde vormen kunnen teksten ook minder leesbaar maken.
Kies daarom waar mogelijk voor neutrale termen of formuleringen die natuurlijk lezen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- “team”
- “medewerkers”
- “deelnemers”
- “persoon”
- “publiek”
Het is bovendien niet altijd mogelijk om alle verwijzingen naar gender volledig uit taal te weren. Belangrijker is dat communicatie respectvol, duidelijk en inclusief blijft.
Hou rekening met de context
Niet elke situatie vraagt dezelfde aanpak. Denk daarom na over hoe relevant gender eigenlijk is binnen een bepaalde context.
Vraag jezelf bijvoorbeeld af:
- Is het nodig om iemands gender te benoemen?
- Draagt die informatie iets bij?
- Kan dezelfde boodschap ook neutraler geformuleerd worden?
Door bewuster stil te staan bij context vermijd je onnodige stereotypen of aannames.
Genderbewuste communicatie is een leerproces
De toolkit van RoSa vzw biedt daarom niet alleen theorie, maar ook praktische oefeningen en handvatten om genderbewuste communicatie concreet toe te passen in de praktijk.