Wanbetaling, ziekte of een ongeval: ben je goed beschermd?
Een factuur die onbetaald blijft, een productiebedrijf in moeilijkheden of gezondheidsproblemen kunnen een opdracht onderbreken en je inkomen in gevaar brengen. In de audiovisuele, digitale en filmsector is het daarom belangrijk om te weten welke bescherming je geniet. Hieronder lees je waarop je moet letten vóór je aan een nieuw project begint.
Je bescherming begint bij je statuut
Je kunt hetzelfde beroep uitoefenen onder verschillende statuten. Dat heeft gevolgen voor je vergoeding, je verzekeringen en je sociale rechten.
- Als zelfstandige beschik je over een ondernemingsnummer, factureer je je prestaties en betaal je je sociale bijdragen.
- Met een rechtstreeks arbeidscontract bij een onderneming neemt een productiehuis of organisatie je in dienst als werknemer en wordt die je werkgever.
- Met een arbeidscontract via een sociaal bureau voor kunstenaars neemt het bureau je in dienst, stelt het je contract op, factureert het je prestaties aan de opdrachtgever en betaalt het je loon.
Ga vóór elke opdracht na wie je werkgever of opdrachtgever is, wie je betaalt en welke bescherming je geniet.
Je betaling blijft uit: wat kun je doen?
Als zelfstandige moet je zelf stappen ondernemen om je geld te krijgen: een betalingsherinnering sturen, de opdrachtgever in gebreke stellen en indien nodig een gerechtelijke procedure starten. Een rechtsbijstandsverzekering kan je daarbij ondersteunen, afhankelijk van de dekking. Intussen blijven je eigen kosten doorlopen.
Als werknemer heb je recht op loon van je werkgever. Bij wanbetaling kun je onder meer hulp vragen aan een vakbond en indien nodig naar de arbeidsrechtbank stappen.
Werk je via een sociaal bureau voor kunstenaars? Vraag dan hoe de betaling verloopt en welke garanties het bureau biedt. Wordt je loon betaald als de opdrachtgever nog niet heeft betaald? Wie volgt eventuele betalingsproblemen op? Maak hierover duidelijke afspraken vóór je begint.
Een productiehuis gaat failliet: wat gebeurt er met je vergoeding?
Een faillissement kan ervoor zorgen dat je niet betaald wordt voor werk dat je al hebt uitgevoerd. De stappen die je moet zetten en de bescherming waarop je kunt rekenen, hangen af van je statuut.
Als zelfstandige moet je je schuldvordering aangeven bij de curator die het faillissement afhandelt. Je meldt daarmee officieel welke bedragen de onderneming je nog verschuldigd is. Of je die terugkrijgt, hangt onder meer af van het beschikbare geld en de voorrang van andere schuldeisers. Het is mogelijk dat je slechts een deel van je factuur terugkrijgt, of helemaal niets.
Als werknemer van de onderneming geniet je een bijzondere bescherming voor achterstallig loon. Het Fonds Sluiting Ondernemingen kan onder bepaalde voorwaarden en binnen bepaalde grenzen tussenkomen.
Ben je in dienst van een sociaal bureau voor kunstenaars? Dan is dat bureau je werkgever. Vraag welke betalingsgaranties gelden als de opdrachtgever failliet gaat.
Je wordt ziek tijdens een project: wat zijn je rechten?
Door ziekte kun je mogelijk niet aan een opdracht beginnen of die niet afwerken. De gevolgen voor je inkomen hangen af van je situatie.
Als zelfstandige kun je een uitkering van je ziekenfonds ontvangen als je aan de voorwaarden voldoet. Die uitkering komt niet noodzakelijk overeen met het inkomen dat je tijdens de opdracht zou hebben verdiend. Een aanvullende verzekering kan dit inkomensverlies helpen opvangen, afhankelijk van de dekking.
Als werknemer, rechtstreeks of via een sociaal bureau voor kunstenaars, val je onder de sociale zekerheid voor werknemers. Je recht op gewaarborgd loon en de voorwaarden voor een uitkering hangen onder meer af van je contract, de duur ervan en je persoonlijke situatie. Een kortlopend contract betekent dus niet automatisch dat je tijdens je volledige afwezigheid loon blijft ontvangen.
Vraag bij je werkgever en je ziekenfonds na wie je moet verwittigen, welke documenten je moet bezorgen en welke termijnen je moet respecteren.
Je krijgt een ongeval: ben je verzekerd?
Een val op de set of een ongeval onderweg naar een draaidag kan gevolgen hebben voor je gezondheid en je werk.
Als werknemer moet je werkgever je verzekeren tegen arbeidsongevallen. Die verzekering dekt ook erkende ongevallen op de weg van en naar het werk, volgens de wettelijke voorwaarden. Dat geldt eveneens als je via een sociaal bureau voor kunstenaars in dienst bent.
Als zelfstandige val je niet automatisch onder die verplichte arbeidsongevallenverzekering. Je kunt verzekeringen afsluiten die aansluiten bij je activiteit, zoals een ongevallenverzekering of een verzekering gewaarborgd inkomen.
Controleer vóór je opdracht welke activiteiten en periodes verzekerd zijn en hoe je een ongeval moet aangeven.
Meerdere projecten tegelijk: behoud het overzicht
Als je verschillende opdrachten combineert, komt daar vaak heel wat administratie bij kijken.
Als zelfstandige beheer je je facturatie, sociale bijdragen en boekhouding. Als je activiteit btw-plichtig is, moet je ook je btw-verplichtingen opvolgen.
Met rechtstreekse arbeidscontracten bij verschillende ondernemingen heb je meerdere werkgevers, elk met eigen documenten en administratieve procedures.
Via een sociaal bureau voor kunstenaars kunnen de contracten, facturatie en loonbetalingen voor de opdrachten die via het bureau verlopen, worden gebundeld. Vraag welke ondersteuning inbegrepen is en welke kosten worden aangerekend.
Van het afgesproken bedrag naar je nettoloon
Vraag vóór je een project aanvaardt een berekening van het bedrag dat je overhoudt na sociale bijdragen en andere inhoudingen.
Bij een arbeidscontract wordt bedrijfsvoorheffing ingehouden op je loon. Dat is een voorschot op je uiteindelijke personenbelasting. Besteed hier extra aandacht aan als je verschillende jobs combineert: de ingehouden bedragen volstaan niet noodzakelijk om je uiteindelijke belasting te dekken.
Afhankelijk van de aard van je werk en de geldende voorwaarden kan een deel van je vergoeding ook uit auteursrechten bestaan. Maak vóór je ondertekent duidelijke afspraken over de vergoeding en de rechten die je overdraagt.
Werk je als werknemer binnen PC 227 of PsC 303.01? Raadpleeg dan de minimumlonen voor jouw sector via de onderstaande links.
Vijf vragen vóór je aan een opdracht begint
Zorg dat je vóór je volgende opdracht een antwoord hebt op deze vragen:
- Wie betaalt je en binnen welke termijn?
- Wat gebeurt er als de onderneming niet betaalt of failliet gaat?
- Welke bescherming heb je bij ziekte of een ongeval?
- Welke sociale rechten bouw je met deze opdracht op?
- Welk nettobedrag ontvang je en bij wie kun je terecht als er iets misloopt?
Kijk dus verder dan het tarief en de planning. Ook je contract en de bescherming die daarbij hoort, verdienen aandacht vóór je aan een opdracht begint.