De frames over geestelijke gezondheid door de ogen van de patiënten

De frames over geestelijke gezondheid door de ogen van de patiënten

De frames over geestelijke gezondheid door de ogen van de patiënten

Opleiding

Patiënten, ex-patiënten en hun naasten hebben problemen met de wijze waarop feiten en mensen die te maken hebben met geestelijke gezondheid, in de media naar voren komen. Ze vinden dat de dingen vaak niet correct worden voorgesteld. Vaak wordt er onterecht van alles op een hoopje gegooid. Hun bezwaren zijn dubbel. Er wordt foute informatie verspreid. En die foute voorstellingswijzen bezorgen hen ook ernstig nadeel. Terwijl twee van de kernbekommernissen van de journalistieke deontologie inhouden dat de verspreide informatie altijd correct moet zijn, en dat ze niet nodeloos schade mag berokkenen, zeker niet aan onschuldigen. Ze willen daarover in gesprek gaan met journalisten.Dit initiatief nodigt daartoe uit.

Heel veel van de verwijten komen erop neer dat in de media inzake geestelijke (on-)gezondheid vaak met ‘frames’ wordt gewerkt: vaste gedachtensjablonen die altijd ergens wel een stuk waarheid bevatten, maar nooit waarheid zijn. Die frames zijn overwegend negatief gekleurd. Die frames komen niet zomaar in de media terecht. Ze zijn aanwezig in de samenleving. Het gaat om collectieve denkpatronen die ‘in de hoofden en de harten van de mensen’ zitten, niet enkel in het hoofd van de journalist die ze verwoordt of in beeld brengt of die de frames hanteert. Maar het gebruik van die frames versterkt de vooroordelen jegens de ggz en de mensen die ermee te maken hebben.

Onderzoek van Baldwin Van Gorp (KU Leuven) bevestigt het voorkomen van frames in de mediaberichtgeving over geestelijke (on-)gezondheid. Hij en zijn medewerkers vonden vijf verschillende (maar elkaar soms tegensprekende) problematiserende frames:

  • Mensen met psychische aandoeningen zijn onvoorspelbaar, ja zelfs gevaarlijk. (Lees: je kan ze best mijden.) 
  • Mensen met psychische aandoeningen zouden hun problemen en de problemen die ze veroorzaken bij anderen, kunnen wegwerken met wat meer wilskracht en zelfcontrole, als ze maar zouden willen.
  • De psychische aandoening is een monster dat de controle over de patiënt overneemt en dat altijd weer opnieuw kan toeslaan.
  • De persoon met een psychische aandoening is een zwakke schakel.
  • De persoon met een psychische aandoening is een gemakkelijke prooi van therapeuten en farmabedrijven.

Wat is er mis met deze frames, volgens de patiënten en hun naasten? Deze frames zijn niet correct. En journalistiek moet correct zijn. En zelfs al zijn ze correct in een individuele situatie, houdt het hanteren ervan de suggestie in dat ze altijd gelden en dat is fout.

Bovendien benadelen deze frames de mensen met een psychische aandoening: ze worden in een hoek geduwd die niet het hunne is en dat handicapt hen. De regels is dat berichtgeving geen onevenredige schade mag toebrengen aan personen en groepen.

Volgens professor van Gorp hebben media evenwel vaak frames nodig om de werkelijkheid snel en efficiënt te kunnen benaderen.Daarom ontwikkelden hij en zijn team tegenframes die de media in staat moeten stellen meer evenwichtig te berichten over geestelijke (on-)gezondheid en psychische aandoeningen. 

Programma: 

Het programma neemt een voormiddag in beslag:van 10 tot 13u00 uur.

  • 5’ inleiding
  • 20’ klachten van patiënten
  • 15’ de vijf problematiserende frames vastgesteld door Baldwin Van Gorp
  • 5’ eerste reacties journalisten
  • 30’ discussie
  • 10’ voorstelling counterframes door Baldwin Van Gorp
  • 25’ discussie
  • 30’ discussie over de vraag of er richtlijnen of vuistregels te geven om tegemoet te komen aan de bezwaren van de patiënten
  • 10’ conclusies en slot Broodjeslunch (tot 13u)

Spreker/trainer: 

Moderator: Pieter Knapen, Ombudsman, Raad voor de Journalistiek

Doelstelling: 

De bedoeling van het programma is:

-       De patiënten – ervaringsdeskundigen - hun bezwaren tegen de berichtgeving over ggz te laten uittekenen;

-       Die bezwaren te confronteren met de problematiserende frames die Baldwin Van Gorp in kaart bracht;

-       Na te gaan of die berichtgeving en die frames in een gespannen verhouding staan tot de beroepsethiek: leiden ze tot ernstige oncorrectheden in de berichtgeving en berokkenen ze onnodige ernstige schade aan betrokkenen?

-       Na te gaan of dit tegen te gaan is, onder meer door de counterframes die ontwikkeld werden door het team van Baldwin Van Gorp;

-       Na te gaan of vuistregels en/of richtlijnen kunnen worden opgesteld om te verhelpen aan de klachten van de betrokkenen/cq aan de onjuistheden en de onbillijkheden in de berichtgeving.

Doelgroep: 


Patiënten, ex-patiënten en hun naasten hebben vaak problemen met de wijze waarop feiten en mensen die te maken hebben met geestelijke gezondheid, in de media naar voren komen. Ze vinden dat de dingen vaak niet correct worden voorgesteld. Ze willen daarover in gesprek gaan met journalisten

Prijs: 

Gratis

Lesdata: 

28 november 2017

Tijdstip: 

van 10:00 -13:00

Locatie: 

Raad van de Journalistiek,

Wetstraat 155,

1040 Brussel

schrijf je hier in